Τρίτη, 27 Ιανουαρίου 2015

Der Bemächtigungstrieb. Seminar


Μεταπτυχιακό σεμινάριο πάνω στην ενόρμηση της κατακυρίευσης. (Der Bemächtigungstrieb).


Η έννοια της ενόρμησης της κατακυρίευσης δεν κωδικοποιείται με ακρίβεια και η χρήση της παραμένει προβληματική στα φροϋδικά κείμενα. Συναντάται ήδη στα Τρία δοκίμια για τη θεωρία της σεξουαλικότητας (1905), ως μία έννοια της οποίας ο σκοπός αποτελεί τη βίαιη κυριαρχία επί του αντικειμένου. Θεωρείται ως μία μη σεξουαλική παρόρμηση και ενώνεται με τη σεξουαλικότητα εκ των υστέρων. Έχει μία άμεση απόβλεψη προς το εξωτερικό αντικείμενο και ταυτίζεται με την πρωταρχική σκληρότητα που συναντάται στην παιδική ηλικία. Σε άλλα κείμενα της πρώιμης περιόδου συνδέεται με το ζεύγος ενεργητικότητα/παθητικότητα, στο βαθμό που η ίδια η ενεργητικότητα είναι αποτέλεσμα αυτής της ενόρμησης. Η έννοια αυτή δίνει υλικό για τη θεμελίωση μίας θεωρίας της βούλησης μέσα στο φροϋδικό έργο. Ωστόσο, η χρήση της εντοπίζεται, διάσπαρτα και χωρίς ενότητα, στο φροϋδικό corpus. Στα Τρία δοκίμια, αναγνωρίζεται ότι μέχρι τότε δεν είχε υπάρξει μία εμπεριστατωμένη ανάλυση γι’ αυτήν. Μία τέτοια ανάλυση, αν και προαναγγέλλεται, δεν πραγματοποιείται ποτέ. Ο βασικός στόχος του σεμιναρίου είναι η θεματοποίηση της έννοιας στα έργα του Φρόιντ.

Ενότητες του σεμιναρίου
Τα ερωτήματα που ανακύπτουν μέσα από τη θεματοποίηση της έννοιας είναι ποικίλα: Γιατί χρειάζεται μία τέτοια ενόρμηση; Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στην έννοια της Κατακυρίευσης και της Κυριαρχίας (Uberwältigung ήBemächtigung) στα φροϋδικά κείμενα; Με ποιό τρόπο διατυπώνεται στη φροϋδική σκέψη η διαλεκτική του αφέντη/σκλάβου; Μπορεί αυτή η ενόρμηση να αποτελέσει τη συγκροτησιακή αρχή των ενορμήσεων; Μπορούμε να δεχτούμε τον οργανωτικό της χαρακτήρα; Ο ενορμητικός δυισμός που είναι τόσο έντονος στα κείμενα του Φρόιντ, εισέρχεται σε δεύτερη μοίρα προς όφελος αυτής της ενόρμησης που προηγείται, αλλά και, κατά κάποιο τρόπο, καθορίζει την ίδια την εξέλιξη και τη μετέπειτα πορεία των ενορμήσεων; Ποια είναι, τέλος, η σχέση της, με τις ενορμήσεις της ζωής ή επίσης, με το αντίθετό τους, τις ενορμήσεις του θανάτου; Η ενόρμηση της κατακυρίευσης αποτελεί μία έννοια-σύνορο, την οποία πρέπει να κατανοήσουμε στη σχέση και τις διαφορές της με τις άλλες ενορμήσεις. Τα παραπάνω ερωτήματα μας εισάγουν σε μία ιδιαίτερα πλούσια προβληματική που διανοίγεται με αφετηρία την έννοια.

2) Η ενόρμηση της κατακυρίευσης γίνεται ένας τρόπος επινόησης του χαμένου αντικειμένου, της φροϋδικήςObjektlosigkeit, μία σύλληψη που συναντούμε, κυρίως, στο έργο του Φρόιντ Πέρα από την αρχή της ηδονής και η οποία πρέπει να κατανοηθεί στη σχέση της με την αντίστοιχη προβληματική που συναντάμε σε κλασικά κείμενα του Χέγκελ αλλά και στη φαινομενολογία του Ε.Χούσσερλ.

3) Στη φροϋδική διατύπωση της έννοιας οι συνηχήσεις μας οδηγούν περισσότερο στη θέληση για ζωή του Σοπενχάουερ ή στη βούληση για δύναμη του Νίτσε. Η διερεύνηση της έννοιας στα φροϋδικά κείμενα σε συνάρτηση με τη διατύπωσή της στα κείμενα του Σοπενχάουερ και στη συνέχεια του Νίτσε θα αποτελέσει ένα άλλο, αναγκαίο, σημείο του σεμιναρίου.

4) Αναλύσεις δευτερογενούς βιβλιογραφίας πάνω στην έννοια
Ο Ντεριντά στις Εικοτολογίες πάνω στον Φρόιντ θα αναφερθεί σε «ένα προνόμιο ημί-υπερβατικό αυτής της ενόρμησης της κυριαρχίας, ενόρμησης της δύναμης ή ενόρμησης της κατακυρίευσης». Μία εκ του σύννεγυς ανάγνωση της ντεριντιανής σύλληψης της ενόρμησης της κατακυρίευσης θα αποτελέσει μία άλλη ενότητα του σεμιναρίου. Παράλληλα θα γίνουν αναφορές σε άλλα κείμενα της δευτερογενούς βιβλιογραφίας, ενδεικτικά αναφέρουμε τη χρήση της έννοιας ­και τη νιτσεϊκή προσέγγιση που συναντούμε στο έργο του Όττο Ρανκ, αλλά και στη συνέχεια στο έργο του Λαπλάνς και του Μαγιόρ.

Εισηγητής του σεμιναρίου είναι ο Δρ Φιλοσοφίας, Παναγιώτης Σ. Παπαδόπουλος. Σε κάθε συνεδρία του σεμιναρίου θα ανακοινώνεται ένα εισαγωγικό κείμενο από τον εισηγητή και στη συνέχεια θα δίνεται ο λόγος στους προσκεκλημένους φιλοσόφους ή ψυχαναλυτές.

Το σεμινάριο πραγματοποιείται υπό την αιγίδα και επιστημονική βοήθεια του περιοδικού Οιδίπους και θα λάβει χώρα κάθε Παρασκευή του Νοεμβρίου και την πρώτη Παρασκευή του Δεκεμβρίου, από τις 19.00 μέχρι τις 21.30.

Χώρος πραγματοποίησης: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, εγκαταστάσεις της σχολής Ο.Π.Ε,
διεύθυνση:
Αιόλου 42-44, Αθήνα.
Μετρό, Μοναστηράκι.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου